TÀNG KINH CÁC · NHÂN SINH QUAN

Tu thân từ gốc

Sửa mình trước, và sống thật cả khi không ai nhìn.

← Về Tàng Kinh Các

Đại HọcĐại Học
Từ bậc thiên tử cho đến người dân thường, ai cũng lấy việc sửa mình làm gốc. Gốc rối mà ngọn trị yên thì chưa từng có; điều đáng dày mà làm mỏng, điều đáng mỏng mà làm dày thì chưa từng có.

Gợi mở. Đại Học dựng một chuỗi: sửa mình, ổn gia đình, trị việc chung. Điểm xuất phát luôn là bản thân. Làm ngược thứ tự thì dễ vất vả mà vô ích.

Tự hỏi mình. Nếu chỉ được sửa một điều ở chính mình trong ba tháng tới, bạn chọn điều nào?

Xem nguyên văn chữ Hán

自天子以至於庶人,壹是皆以修身為本。其本亂而末治者否矣,其所厚者薄,而其所薄者厚,未之有也!

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry

Trung DungTrung Dung
Không gì lộ rõ hơn điều kín đáo, không gì hiện rõ hơn điều nhỏ nhặt; vì vậy người quân tử cẩn trọng ngay cả khi ở một mình.

Gợi mở. Phẩm chất thật của một người thể hiện ở lúc không ai nhìn: cách giữ lời hứa với chính mình, cách làm việc khi không bị kiểm tra.

Tự hỏi mình. Có việc nhỏ nào bạn đang làm qua loa chỉ vì "không ai biết"?

Xem nguyên văn chữ Hán

莫見乎隱,莫顯乎微。故君子慎其獨也。

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry

Luận NgữVệ Linh Công
Có lỗi mà không sửa, đó mới thật là lỗi.

Gợi mở. Ai cũng sai. Điều phân biệt người là việc có nhận ra và sửa hay không. Nhận sai sớm, sửa nhẹ nhàng, thì cái giá thấp nhất.

Tự hỏi mình. Điều sai nào bạn đã nhận ra nhưng chưa sửa? Bước sửa nhỏ nhất là gì?

Xem nguyên văn chữ Hán

过而不改,是谓过矣。

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry

Luận NgữThuật nhi
Người quân tử thanh thản, rộng rãi; kẻ tiểu nhân thường canh cánh lo toan.

Gợi mở. Sự thanh thản đến từ việc sống không có điều phải che giấu. Càng giữ nhiều điều khuất tất, tâm càng nặng.

Tự hỏi mình. Điều gì đang khiến bạn canh cánh? Có cách nào làm cho nó "sáng" hơn, bằng việc nói thật hoặc sửa sai?

Xem nguyên văn chữ Hán

君子坦荡荡,小人长戚戚。

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry

Mạnh TửTận Tâm (thượng)
Con người không thể không biết xấu hổ; biết xấu hổ vì mình chưa được như ý nghĩa thì mới không còn là kẻ vô sỉ.

Gợi mở. Biết thẹn là cái phanh đạo đức: nó giữ ta khỏi những việc làm mất phẩm giá. Cần phân biệt thẹn lành mạnh (với điều sai) và mặc cảm (với con người mình).

Tự hỏi mình. Có việc nào bạn từng làm khiến mình thẹn, và bạn đã rút được điều gì từ đó?

Xem nguyên văn chữ Hán

人不可以無恥。無恥之恥,無恥矣。

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry

Đạo Đức KinhChương 33: Biết người, biết mình
Biết người là trí, biết mình là sáng. Thắng người là có sức, thắng mình là mạnh. Biết đủ là giàu. Gắng sức mà đi là có chí. Không mất chỗ của mình là lâu bền. Chết mà không mất mới là thọ.

Gợi mở. Biết người là trí, biết mình là sáng; thắng người là có sức, thắng mình mới là mạnh. Cuộc đua khó nhất diễn ra bên trong.

Tự hỏi mình. Hôm nay bạn đã thắng chính mình ở điều nhỏ nào?

Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: Lão Tử (phạm vi công cộng)

Cùng chặng nhân sinh quan: Học và hỏi · Đối nhân xử thế · Nghịch cảnh rèn người

Chỉ để suy ngẫm và tham khảo văn hóa; không phải lời khuyên y tế, tài chính hay pháp lý.