Con người lúc đầu tính vốn gần nhau; chính thói quen sống về sau mới làm họ xa nhau.
Gợi mở. Ý chính là: khác biệt giữa người với người phần lớn đến từ cách ta lặp lại hằng ngày hơn là từ bẩm sinh. Đây là tinh thần chung của Nho gia về giáo dục và tu dưỡng.
Tự hỏi mình. Thói quen nhỏ nào bạn lặp lại mỗi ngày đang âm thầm định hình con người bạn sau năm năm nữa?
Xem nguyên văn chữ Hán
人之初,性本善,性相近,習相遠。
Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry
Tam Tự KinhTam Tự Kinh
Ngọc không mài giũa thì không thành khí vật; người không học thì không biết điều nghĩa.
Gợi mở. Tố chất chỉ là nguyên liệu. Điều làm nên giá trị là quá trình mài giũa, và quá trình đó đòi hỏi kiên nhẫn.
Tự hỏi mình. Tố chất nào của bạn đang là "viên ngọc chưa mài"? Bạn đã dành bao nhiêu giờ mỗi tuần cho nó?
Xem nguyên văn chữ Hán
玉不琢,不成器,人不學,不知義。
Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry
Trung DungTrung Dung
Điều trời phú cho gọi là tính; thuận theo tính gọi là đạo; sửa trau đạo ấy gọi là giáo dục.
Gợi mở. Ba bậc: có bản tính, có con đường sống thuận tính, có việc tu sửa. Nghĩa là mỗi người có chất liệu riêng, và phần việc của ta là đi và mài giũa, không phải sao chép ai.
Tự hỏi mình. Bạn nghĩ "chất liệu riêng" của mình là gì, và bạn đang dùng nó vào đâu?
Xem nguyên văn chữ Hán
天命之謂性,率性之謂道,修道之謂教。
Tri Thiên Mệnh lược dịch. Nguồn: chinese-poetry (MIT) · github.com/chinese-poetry/chinese-poetry
Luận NgữLoại VI: Nói về tính mệnh (câu 167)
Tử viết: Tính tương cận dã; Tập tương viễn dã.
Đức Khổng-tử nói: Tính người ta vẫn gần giống nhau, vì tập quán khác mà thành ra khác xa nhau vậy.
Gợi mở. Khổng Tử nói "tính gần nhau, tập xa nhau" ngắn gọn mà nặng. Điều ta có thể thay đổi nhiều nhất là thói quen.
Tự hỏi mình. Thói quen nào của bạn đáng được "tập" lại từ đầu?
Dương Bá Trạc (phạm vi công cộng). Nguồn: vi.wikisource.org · Luận ngữ (Dương Bá Trạc dịch)