ĐẠO PHẬT · KHÁI NIỆM THEO SỐ

Thập tùy niệm

Thập tùy niệm

Tham khảo:

  • Thanh tịnh đạo luận, chương VIII.
  • Thích Minh Châu, Phật học phổ thông, khóa LI.
  • Ajahn Buddhadasa, Sổ tay thiền quán.

Thập tùy niệm là mười đề mục quán niệm thường xuyên, giúp tâm an trú trong thiện pháp: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên, niệm thân, niệm hơi thở, niệm chết, niệm Niết-bàn. Nhiều bản luận xem thập tùy niệm tương đồng với thập niệm nhưng nhấn mạnh sự “tùy” – bám sát từng khoảnh khắc.

1. Niệm Phật tùy niệm

  • Quán tưởng công đức Phật, lấy đó làm điểm tựa tinh thần.

2. Niệm Pháp tùy niệm

  • Nhớ đến giáo pháp, ứng dụng lời dạy vào tình huống cụ thể.

3. Niệm Tăng tùy niệm

  • Nhớ đến Tăng đoàn, những tấm gương thanh tịnh để noi theo.

4. Niệm giới tùy niệm

  • Luôn kiểm tra hành vi, không để giới luật bị vi phạm.

5. Niệm thí tùy niệm

  • Nhắc mình sẵn sàng cho đi; ôn lại các việc thiện đã làm.

6. Niệm thiên tùy niệm

  • Quán đức hạnh của chư thiên: nhẫn nhục, từ bi, hỷ xả.

7. Niệm thân tùy niệm

  • Tỉnh giác với từng động tác, quán thân bất tịnh.

8. Niệm hơi thở tùy niệm

  • Duy trì ý thức về hơi thở trong sinh hoạt hằng ngày.

9. Niệm chết tùy niệm

  • Nhắc mình đời vô thường, chuẩn bị cho sự ra đi bình an.

10. Niệm Niết-bàn tùy niệm

  • Hướng tâm đến sự tịch tĩnh tuyệt đối; lấy đó làm mục tiêu.

Ý nghĩa

  1. “Tùy niệm” nghĩa là luôn nhớ – luôn nhắc, không để tâm lãng quên thiện pháp.
  2. Người bận rộn có thể thực tập thập tùy niệm mọi lúc: trên xe bus, khi làm việc, trước khi ngủ.
  3. Kết hợp với nhật ký chánh niệm để ghi lại những khoảnh khắc đã duy trì được sự “tùy niệm”.

Nguồn: hopan/dao-phat (MIT). Xem mục “Tài liệu tham khảo” của trang để biết nguồn gốc nội dung. Chỉ để tham khảo.