ĐẠO PHẬT · KHÁI NIỆM (A–Z)

Kinh lượng bộ

Tài liệu tham khảo

Khái quát

  1. Kinh lượng bộ (Sautrāntika) là một bộ phái Phật giáo nguyên thủy, tách ra từ Hữu bộ khoảng thế kỷ I TCN.
  2. Bộ phái đặt niềm tin tuyệt đối vào kinh tạng (sūtra), phủ nhận nhiều luận thuyết A-tì-đạt-ma của Hữu bộ.
  3. Quan điểm nổi bật: chỉ hiện tại tồn tại thực, quá khứ và tương lai chỉ là giả danh; đồng thời nhấn mạnh thuyết “hạt giống” (bīja) – tiền thân của Duy thức.

Nội dung chi tiết

1. Lịch sử hình thành

  • Sau các kỳ kết tập, một nhóm tăng sĩ không đồng ý với hệ thống luận tạng Hữu bộ nên lập thành Kinh lượng bộ.
  • Trung tâm hoạt động ở vùng Kashmir và Gandhara; đề cao việc trở lại với lời Phật trong kinh tạng.
  • Các luận sư tiêu biểu: Kumāralāta, Harivarman, Dharmatrāta.

2. Giáo lý đặc trưng

  • Hiện tại hữu thể: chỉ những pháp hiện hữu trong sát-na hiện tại là thật; quá khứ, tương lai không có thực tính.
  • Thuyết hạt giống: nghiệp được bảo tồn dưới dạng “hạt giống” trong tâm, đến khi đủ duyên sẽ hiện hành.
  • Phê phán quan điểm Pháp hữu tam thế của Hữu bộ, góp phần mở đường cho tư tưởng Duy thức, Trung quán.

3. Ảnh hưởng về sau

  • Ý tưởng “hạt giống” được Duy thức tông tiếp thu, phát triển thành thuyết chủng tử trong A-lại-da thức.
  • Kinh lượng bộ là cầu nối giữa Phật giáo nguyên thủy và các trường phái triết học Đại thừa.
  • Ngày nay, nghiên cứu về bộ phái giúp hiểu rõ lịch sử phát triển kinh tạng và luận tạng Phật giáo.

Nguồn: hopan/dao-phat (MIT). Xem mục “Tài liệu tham khảo” của trang để biết nguồn gốc nội dung. Chỉ để tham khảo.