ĐẠO PHẬT · KHÁI NIỆM (A–Z)

Câu-xá tông

Câu-xá tông

Tài liệu tham khảo

Câu-xá tông (Kosa, sa. Sarvāstivāda-Vaibhāṣika) là một trường phái Phật giáo Đại thừa ở Trung Quốc, hình thành từ việc nghiên cứu A-tì-đạt-ma-câu-xá luận của Thế Thân. Phái này chú trọng hệ thống A-tì-đạt-ma Hữu bộ, kết hợp học thuật và thực hành quán sát để giải thích cấu trúc các pháp.

Khái quát

  1. Hình thành tại Trung Quốc vào thế kỷ VI khi Câu-xá luận được dịch và giảng dạy rộng rãi.
  2. Nhấn mạnh quan điểm “chư pháp thực hữu” theo Hữu bộ, coi các pháp tồn tại trong ba thời.
  3. Có ảnh hưởng mạnh đến các trường phái sau này như Thiên Thai, Hoa Nghiêm trong việc phân tích tâm pháp.

Nội dung chi tiết

1. Giáo lý cơ bản

  • Dựa vào A-tì-đạt-ma-câu-xá luận, trình bày 75 pháp gồm sắc pháp, tâm pháp, tâm sở và vô vi.
  • Bàn sâu về nghiệp, nhân quả, các giai vị tu chứng và phương pháp tu tập của hàng Thanh văn.

2. Phân bố và nhân vật chủ chốt

  • Các trung tâm giảng học tại Lạc Dương, Trường An với những luận sư như Chân Đế, Huyền Trang.
  • Đóng vai trò cầu nối giữa A-tì-đạt-ma Ấn Độ và các hệ thống triết học Phật giáo Trung Hoa.

3. Ảnh hưởng và chuyển hóa

  • Dù sau này bị Thiên Thai và Hoa Nghiêm phê bình, quan điểm về phân loại pháp vẫn được tiếp thu.
  • Các công trình chú giải Câu-xá tông giúp phát triển phương pháp luận phân tích tâm, trở thành nền tảng cho giáo dục Phật học Đông Á.

Nguồn: hopan/dao-phat (MIT). Xem mục “Tài liệu tham khảo” của trang để biết nguồn gốc nội dung. Chỉ để tham khảo.