ĐẠO PHẬT · KHÁI NIỆM (A–Z)

A-tì-đạt-ma-câu-xá luận

A-tì-đạt-ma-câu-xá luận

Mục lục tóm tắt

  1. Tài liệu tham khảo
  2. Khái quát
  3. Nội dung chi tiết

Tài liệu tham khảo

A-tì-đạt-ma-câu-xá luận (sa. Abhidharmakośa-bhāṣya) do luận sư Thế Thân biên soạn thế kỷ IV–V, hệ thống hóa giáo nghĩa A-tì-đạt-ma của Hữu bộ và đưa ra nhiều luận điểm phản biện tinh tế. Tác phẩm trở thành giáo trình chuẩn khi học A-tì-đạt-ma tại Đông Á và Tây Tạng.

Khái quát

  1. Gồm tám phẩm chính trình bày các chủ đề: thế giới, căn, nghiệp, phiền não, hiền thánh, trí tuệ…
  2. Viết bằng kệ tụng (Abhidharmakośa) kèm tự luận (bhāṣya) giải thích chi tiết.
  3. Trình bày quan điểm Hữu bộ nhưng phản ánh bước chuyển của Thế Thân hướng tới Đại thừa.

Nội dung chi tiết

1. Cấu trúc phẩm

  • Phẩm Thế giới: mô tả vũ trụ quan, bốn đại châu, chu trình thành – trụ – hoại – không.
  • Phẩm Căn: phân tích ngũ uẩn, mười hai xứ, mười tám giới.
  • Phẩm Nghiệp, Phiền não, Trí tuệ: lý giải cơ chế tạo nghiệp, chướng ngại và con đường đoạn trừ.

2. Phương pháp luận

  • Kết hợp logic biện chứng với phân tích tâm lý, làm rõ tương quan nhân – duyên – quả.
  • So sánh lập trường Hữu bộ với Kinh lượng bộ, mở ra đối thoại giữa các trường phái.

3. Ảnh hưởng

  • Được dịch sang Hán (Huyền Trang), Tây Tạng và giữ vai trò giáo trình chuẩn trong các tu viện.
  • Là cầu nối giữa tư tưởng Tiểu thừa và sự phát triển của Duy thức, Trung quán trong Đại thừa.

Nguồn: hopan/dao-phat (MIT). Xem mục “Tài liệu tham khảo” của trang để biết nguồn gốc nội dung. Chỉ để tham khảo.